| تبليغات | X |
بوشهـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــر
ریشهر نام بندری تاریخی است واقع در استان بوشهر ایران. بندر باستانی و تاریخی ریشهر پیشینهای بس طولانی و دراز دارد و حتی برخی از مورخان، پیشینهی بنای آن را به دوران اساطیری تاریخ ایران باز گرداندهاند. حمدالله مستوفی در نزهتالقلوب آغاز پیدایش و تأسیس ریشهر را به دست لهراسب کیا نی میداند. ریشهر در دوران ساسانیان، شهر و بندری معتبر و معروف بوده که ریو اردشیر یا بختاردشیرنامیده میشدهاست. در همین زمان بود که در این بندر، قلعهی بلند و مستحکمی کنار دریا ساختهشدکه دور تا دور آن را خندق حفر کرده بودند تا به هنگام خطر، این خندق را پر از آب دریا کرده و جلو هجومدشمن را سد کنند. در زیرزمین نیز تونلها و نقبهایی حفر کرده بودند که طول آن به کیلومترها میرسید. از طریق این تونلها بوده که قلعه به هنگام هجوم یا محاصرهی دشمن، با خارج ارتباط مخفی و پنهان برقرار میکرده است. ریشهر در سرتاسر دوران ساسانی، بندری آباد و پررونق بوده است. با ظهور اسلام در سال 24 هجری قمری / 644 میلادی، حکمبنابیالعاص سردار سپاه تازیان به ریشهر حمله کرد و آنجا را طی نبردی خونین و سخت به تصرف درآورد. از آن پس بندر تاریخی ریشهر رو به انحطاط و قهقرا و نابودی گذاشت و هیچگاه عظمت نخستین خود را باز نیافت. شدت انحطاط و ویرانی بندر ریشهر در سدههای آغازین اسلامی چنان بود که هیچیک از جغرافیدانان و مورخان اسلامی حتا نامی هم از آن نبردهاند و مثلا ناصر خسرو با وجودی که به گناوه و سنیز آمده بود، حتا نامی هم از ریشهر نبرده است. این نشان میدهد که بندر باستانی ریشهر در فاصلهی قرنهای اول تا پنجم هجری، بندری متروک بوده است. دیگران هم که در تاریخ قرون میانه، نامی از آن بردهاند، از آن با عنوان ده یاد بردهاند که به خوبی بیانگر آن است که طی قرون و اعصار، بندری بزرگ و آباد، به دهی کوچک و متروک تبدیل شده است. شدت انحطاط بندر ریشهر در عصر ایلخانیان و صفوی چنان بوده که برخی از پژوهندگان معاصر ایرانی بر این باورند که ریشهر در دوران صفویه حتا وجود نداشته و در هیچ کتاب تاریخی مربوط به این عصر، نام و نشانی از آن نیامده است. یکی از این مورخان سلطانعلی سلطانی بهبهانی است که با صراحت در این باره مینویسد: ... سال اول سده شانزدهم یعنی هفدهم ژوئیهی 1501 میلادی برابر با سال 907 هجری قمری، و سال اول سده هفدهم یعنی دوم ژوئیهی 1601 میلادی برابر با 1010 هجری قمری و 18 ژوئیهی 1700 میلادی برابر با 1112هجری قمری است و در این دو قرن که از اول دورهی صفوی تا کمی به آخر پادشاهی آنهاست، تاریخ ایران و جهان موجود است و نام و نشانی از ریشهر (...) بوشهر و حتا خود بوشهر وجودنداشته است.(5) اما باید در داوری سلطانی بهبهانی تردید جدی کرد، زیرا با استناد به متون عصر صفوی باید گفت که نام بندر ریشهر بار دیگر در زمان شاه تهماسب صفوی بر سر زبانها افتاد و یکی از وقایعی که باعث اشتهار این بندر و ورود مجددش به کتابهای تاریخی مورخان ایرانی عصر صفوی شده، قیام حسن سلطان ریشهری و شورش او علیه شاه تهماسب بود.